Artykuł o historii naszej szkoły autorstwa p. Danuty Bardońskiej napisany  z okazji jubileuszy:
60- lecia powstania szkoły, 25- lecia nadania imienia Hugona Kołłątaja
i 5- lecia Zespołu Placówek Oświatowych nr 1.

Z kart historii:

  Każda szkoła, budynek, choćby najmłodszy, ma swoją historię mniej lub bardziej barwną, osadzoną w jakichś ramach historycznych, w miejscu, które podczas różnych wydarzeń spełnia jakąś rolę. Tak też jest z historią naszej szkoły.
  Budynek tej szkoły to nie tylko jakaś liczba klas lekcyjnych, stara czy nowa część, nie tylko zaplecza, pokoje, sekretariaty; to nie tylko dążenie wielu osób do modernizacji czy ulepszania, wyposażania ,bądź doposażenia, wprowadzania innowacji, czy już nawet nie uczenie ani bogata historia, ale i z całą pewnością osobowość historyczna. Osobowość, w którą polska historia dopisała wiele kart, abyśmy dziś w takim gronie mogli przeżywać tak piękne jubileusze: 60- lecie powstania szkoły, 25- lecie nadania imienia Hugona Kołłątaja i 5- lecie Zespołu Placówek Oświatowych nr 1.
Bogaty w historię budynek dzisiejszej szkoły rozpoczyna swe życie w czasach I wojny światowej, kiedy kwaterowali w nim dragoni carscy. Odbudowany po zniszczeniach wojennych stał się placówką oświatową. W obliczu braku ludzi wykształconych powstało tu Państwowe Seminarium Nauczycielskie męskie ze szkołą przygotowawczą, zwaną Preparandą, która była szkołą dwuletnią; natomiast seminarium- szkołą pięcioletnią. Tu kształcili się przyszli nauczyciele. Szkoła istniała 17 lat i w tym okresie przygotowała do zawodu nauczycielskiego 216 wychowanków, istniała  do 1936r. W tym czasie zmieniała się też otoczenie szkoły. Posadzono piękne brzozy, powstały pierwsze boiska, tu odbywały się ważniejsze imprezy sportowe i zakończenia roku szkolnego. W roku 1937 Seminarium Nauczycielskie przestało istnieć, bo nie przewidywała tego ustawa o ustroju szkolnym z 1932 roku. Po likwidacji Seminarium w murach budynku mieściły się Szkoła Handlowa i Szkoła Podstawowa nr 5, co trwało do wybuchu II wojny światowej. Podczas okupacji hitlerowskiej w murach szkoły umieszczono szpital wojskowy dobudowując pomieszczenia sanitarne.
W czasie burzliwych działań wojennych pożar zniszczył budynek, jednak już w 1945 roku władze miasta przekonane o celowości jego odbudowy podjęły się tego trudu, a plan budowy obejmował również powstanie sali gimnastycznej. Część zachodnią szkoły oddano w 1949 roku, a rok później ukończono resztę budynku umieszczając na parterze Państwowe Przedszkole nr 3 . Niestety jeszcze wtedy nie powstała sala gimnastyczna, więc adaptowano inne pomieszczenia, które ją zastępowały. Powstające pierwsze klasy, świetlica i prace elewacyjne cieszyły serca wielu ludzi. Na dziedzińcu szkolnym w 1960 roku został posadzony Dąb Tysiąclecia Państwa Polskiego, który dzisiaj zagląda do nas przez okno. Przez kolejne lata szkoła rozrastała się, przybywało dodatkowych pomieszczeń, pomocy czy sprzętów.
  Bardzo ważnym momentem dla szkoły było nadanie imienia Hugona Kołłątaja i przekazanie sztandaru dyrektor szkoły- Barbarze Piaseckiej przez przewodniczącego Komitetu Rodzicielskiego- Krzysztofa Płoskiego. Było to 5 października 1985 roku. Do dziś dumne i mądre oczy naszego patrona na ciężkim, aczkolwiek wartym swej wagi drzewcu, spoglądają na kolejne pokolenia dzieci, na kolejnych nauczycieli w ważnych chwilach dla szkoły, uroczystościach, a nam o tych chwilach, których niewielu już pamięta przypomina także  tablica pamiątkowa i słowa H. Kołłątaja :
 „ Dziś język polski góruje nad innymi w szkole- o com tak żarliwie zabiegał.  W tak uroczystym dniu, kiedy obchodzicie 25-lecie nadania imienia szkole, jest mi niezwykle przyjemnie, że moje starania nie poszły na marne. I wam- cudowni pedagodzy- laur chwalebny kładę, bo wiem cóż jest z młodzieżą w szranki stanąć.”
  Mimo wielu osiągnięć ciągle jeszcze nie było pełnego zadowolenia, ciągle zabiegano o tak potrzebną salę gimnastyczną. Udało się to w końcu dzięki inicjatywie miasta, nauczycieli i rodziców. Obiekt sali gimnastycznej zbudowano według projektu architekta Jerzego Reszko. 
  Uroczystości inauguracyjne roku szkolnego 1996/ 1997 prowadziła dyrektor Lampkowska, a symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: Minister Spraw Wewnętrznych- Zbigniew Siemiątkowski, pani Teresa Goszczyńska z Ministerstwa Edukacji Narodowej, Kurator Oświaty w Ciechanowie- p. Teresa Karczmarz, Burmistrz Miasta Mławy pan Henryk Antczak i przewodnicząca Samorządu Uczniowskiego- Agnieszka Szeluga.

 Dyrektorzy naszej placówki:
 

• 1949-1950 Ignacy Białobrzeski
  Pierwszy dyrektor szkoły to wychowanek Seminarium Nauczycielskiego, organizator placówki w trudnych powojennych czasach. Od 1950 roku zostaje podinspektorem szkolnym.

• 1950- 1954Jan Bartnikowski
• Jan Bartnikowski; również wychowanek seminarium adaptuje zastępczą salę gimnastyczną, umiera na raka w 1954 roku
•  
• 1955- 1970 Józef Kakowski Od 1955 roku dyrektorowanie powierzono Józefowi Kakowskiemu, pod którego kierownictwem liczy się rzetelność, dobra praca, działalność uczniowska. Był dobrym gospodarzem, organizatorem, społecznikiem.
   
  1970- 1978  Ireneusz Prusinowski
• W 1970 roku dyrektorem zostaje Ireneusz Prusinowski, jako dyrektor wzbogacił on szkołę w doskonały sprzęt, pomoce naukowe, centralne ogrzewanie , w marcu 1978 roku powołany na dyrektora SP nr 3.
   
• 1978- 1979; 1980- 1984 Maria Gąsiorowska Obowiązki na rok przejmuje Maria Gąsiorowska, a po rocznej przerwie znów zostaje dyrektorem. Dba o uczniów, ceni lojalność.
   
• 1979- 1980 Zdzisław Reks                            
• Kontynuuje pracę poprzednich dyrektorów.
   
• 1984- 1990 - Barbara Piasecka
• W latach 1984- 1990 funkcję pełni Barbara Piasecka- doskonały organizator pracy z doskonałym warsztatem, doprowadziła do ufundowania szkole sztandaru, zmodernizowała budynek i przeprowadziła działania zmierzające do budowy sali gimnastycznej- to tylko te najważniejsze osiągnięcia.
• 
  1990 1995- Ryszard Staniszewski
• Od 1990 roku dyrektorem zostaje Pan Ryszard Staniszewski, który dokonuje ciągłych modernizacji budynku, kontynuuje działania budowy sali gimnastycznej, wspiera inicjatywy i eksperymenty. Dziś Naczelnik Wydziału Oświaty.
   
  Od 1995 - Janina Lampkowska
• 13 marca 1995 roku odbywa się konkurs na dyrektora szkoły, który wygrywa nauczycielka nauczania początkowego - Janina Lampkowska. Od 1 kwietnia dyrektor naszej placówki.
   
  I tu naprawdę zaczyna się historia naszej- współczesnej szkoły. Bo mówiąc o historii szkoły od momentu objęcia przez panią Lampkowską funkcji dyrektora można by cytować motta, twórczo dopasowywać określenia i przydawki całej gamy liter alfabetu. A pierwsze motto po objęciu funkcji brzmi: „ Do każdego dziecka i do każdego człowieka można dotrzeć i można go zapalić do pracy nad sobą, jeśli samemu pokaże się dobrą robotę, wysłucha innych, a tego czego się nie umie- to się doczyta”
  I tak jest. Na terenie szkoły od tego czasu inicjowane są większe i mniejsze przedsięwzięcia. Dzięki jej staraniom powołano Radę Szkoły, dokonuje się ciągle i na nowo modernizacji szkoły. Nasza historia toczy się planem jubileuszy, którym co 5 lat nasz dyrektor przewodniczy w radościach i smutkach.
  „ Dzisiejsza szkoła to życie z całym jego bogactwem, radościami i smutkami. Uczy i wychowuje, ale czasem może się wydawać, że praca z dziećmi to namiastka szkoły przetrwania”- mówi dyrektor.
  Słowa wypowiadane przez całą kadencje z okazji różnych rocznic wypełniają się krok po kroku- jak wyrocznia. Przez te lata wiele się dzieje. Szkoła tętni życiem i przeżywa kolejne jubileusze a między nimi odnosi sukcesy.
   W 1999 roku obchodzimy 50- lecie. Tak jak i dziś , w podobnej może scenerii chwalono osiągnięcia wszystkich- i uczniów i nauczycieli. Jeszcze wtedy ósmoklasiści wykonywali podobne zadania jak dziś szóstoklasiści czcząc pamięć patrona i historię szkoły. Od tego roku szkoła nam odmłodniała – w wyniku reformy w szkole podstawowej najstarszymi uczniami stają się szóstoklasiści. Ale to nie umniejsza rangi szkoły. Możemy pochwalić się wieloma sukcesami: sportowymi, literackimi, ortograficznymi plastycznymi, matematycznymi, przyrodniczymi. Inicjowane są festyny z okazji Dnia Dziecka, turniej o Puchar Dyrektora Szkoły, który często wędrował na biurko naszej Pani dyrektor, zabawy karnawałowe czy konkursy. Uczniowie prężnie działają w Samorządzie Uczniowskim, przez 10 lat organizowali Sympozjum Samorządów Uczniowskich, gdzie integralną częścią była- niezależnie od tematu sympozjum współpraca z innymi szkołami, poznawanie kolegów, debata. Cały czas zmienia się szkoła- wystrój klas, korytarzy- ale nie to przecież jest najważniejsze. Ważna jest inicjatywa . 

W 2005 roku obchodzimy 55- lecie istnienia szkoły i 20- lecie nadania imienia. Uczniowie opisują tę szkołę jak drugi dom, przystań przed wielkim odjazdem w życie.
 Ważną zmianą w życiu szkoły jest inicjatywa połączenia szkoły z przedszkolem w jedną placówkę. Miejska inauguracja roku szkolnego 2006/2007 łączy nierozerwalnie szkołę z przedszkolem, które nosi imię Marii Konopnickiej.
 „ Nowe wyzwanie- trudne, bo nieznane, ale chcę się z nim zmierzyć”- recytuje w tym czasie jak z przedszkolnego elementarza pani dyrektor, która zarządza od tego czasu szkołą i przedszkolem. 145 przedszkolaków rozpoczyna edukację.  Symboliczną wstęgę  przecinają: Burmistrz Baranain Nawarra z Hiszpanii, poseł Mirosław Koźlakiewicz, poseł Lech Szymańczyk, Burmistrz Jerzy Rakowski, przewodnicząca Rady Rodziców Beata Rurka, przewodnicząca Rady Miasta- Krystyna Burakowska, wizytator Zofia Śliwińska z Kuratorium Oświaty i starosta Włodzimierz Wojnarowski.
 Już pod wspólnym sztandarem placówki nauczyciele stają przed nowymi wyzwaniami. Próbują sił w ogólnopolskiej akcji Nauczyciel z klasą i w 2003 roku otrzymują pierwsze tytuły a szkoła prestiż „Szkoły z klasą”. Są wśród nas także „Uczniowie z klasą”, którzy wydają tomik poezji- „Nasza mała poezja” w 2006 roku.
W ramach Tygodnia Kultury Amerykańskiej odbywa się w naszej szkole Pierwszy Dzień Amerykański z gośćmi honorowymi na czele- żoną wice-ambasadora USA p. Hillas z córką Adrianą.
 Nasza placówkę odwiedzają poeci, pisarze, absolwenci, którzy starają się pomóc młodzieży w pojmowaniu współczesnego świata. Bardzo ważną inicjatywą jest powołanie Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły, które wspiera uczniów zdolnych i potrzebujących, chwalimy się nowymi sprzętami dydaktycznymi jak tablica interaktywna czy pracownia informatyczna.
Jeszcze wiele przed nami. Jako nauczyciele mamy postawione największe z zadań- patrzeć w przyszłość przez oczy każdego ucznia , uczyć o przeszłości i żyć teraźniejszością, by prowadzić w przyszłość – kulturalnie i z nadzieją  wychowywać.
 I tak jak dumne są oczy patrona dziś na tej uroczystości, tak my z naszej historii i pracy.